TOKİ’NİN KONUT ÇALIŞMALARI
Türkiye konut piyasasındaki arz ve talep dengesi göz önünde bulundurulduğunda arzın talebi karşılayamadığı, artan ihtiyaçlar karşında arzın yetersiz kaldığı ve bu durumun arsa ve konut fiyatlarında artışa neden olduğu açıkça görülmektedir.
Özel sektörün özellikle hızla büyüyen şehirlerde artan arsa maliyetlerini konut fiyatlarına piyasa koşullarına göre yansıtması ve kar payını eklemesi nedeniyle dar gelirli ailelerin konuta erişimi neredeyse imkânsız hale gelmektedir. Bu durum karşısında, Başbakanlık Toplu Konut İdaresi (TOKİ) vatandaşların konut ihtiyacını karşılamak için ülkenin değişik yerlerinde çalışmalar yürütmesi ve özellikle dar gelirli vatandaşların konuta daha uygun maliyetle kavuşması için çaba göstermesi gerekmektedir. Sosyal devlet statüsü anayasal güvenceye bağlanmış olan ülkenin yöneticilerinin bu durum karşısında devlet imkânlarını kullanması zorunluluk olarak ortada durmaktadır. Bu anlayış ve ihtiyacın bir gereği olarak artan konut ihtiyacının karşılanması amacı ile kurulan TOKİ belirtilen amacı gerçekleştirmek için çalışmalar yürütmelidir. TOKİ, 8. Cumhurbaşkanı Turgut Özal’ın talimatları ve 1984 yılında yürürlüğe giren 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu ile Özerk Toplu Konut Fonu’na haiz, Genel İdare dışında Toplu Konut ve Kamu Ortaklığı İdaresi Başkanlığı adı ile kurulmuştur. 1990 yılında 412 ve 414 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ve Kamu Ortaklığı İdaresi Başkanlığı şeklinde iki ayrı idare olarak örgütlenmiştir. Toplu Konut İdaresi, zaman içerisinde değişik tarihlerde yasal değişikliklerle konum değiştirmiş ise de son olarak 09.07.2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlanmıştır. Toplu Konut İdaresinin 2985 sayılı Kanunla tanımlanan görevleri arasında; Yurt içi ve yurt dışında doğrudan veya iştirakleri aracılığıyla proje geliştirmek; konut, altyapı ve sosyal donatı uygulamaları yapmak veya yaptırmaktır. Konut sektörüyle ilgili şirketler kurmak veya kurulmuş şirketlere iştirak etmek. Konut inşaatı ile ilgili sanayii veya bu alanda çalışanları desteklemek gibi başlıklar bulunmaktadır.
KENTSEL YENİLEME
Hızla artan konut talebine şehirlerin normal gelişme hızında yanıt verememesi, yıllardır kentlerimizin kimliğini tehdit edecek biçimde sağlıksız yapılaşmasına neden olmuştur. Gecekondu ve kaçak yapıların yanı sıra, ekonomik ömrünü tamamlamış mevcut konut stoku da özellikle deprem riskinin yüksek olduğu kentlerimizde ciddi bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Uygun olmayan araziler üzerinde, kalitesiz malzemelerle, temel mühendislik ve yapım tekniklerinden yoksun, plan gözetilmeksizin inşa edilmiş konutlar, hem içinde yaşayanların sağlığını hem de şehirlerimizin dokusunu tehdit eder hale gelmiştir. Çözümün önündeki en büyük engel ise konut alım gücü bulunmayan dar gelirli kesime yöne- lik sosyal konut politikalarının uzun yıllar hayata geçirilememiş olmasıdır. TOKİ, bir yandan gecekondu ve kaçak yapı alanları ile afet riski altındaki alanları dönüştürürken, diğer yandan dar gelirli vatandaşlar için ürettiği konutlarla yeni gecekondu bölgelerinin oluşmasına engel olmaya çalışmalıdır. Ülkemizde hemen her kentte karşımıza çıkan gecekondu bölgeleri ile afet riski altındaki bölgelerde yaşayan vatandaşlarımıza güvenli ve yaşanabilir koşullar sunmaya yönelik projeler için kaynak aktarmaya devam eden TOKİ, bu alandaki faaliyetlerini geliştirerek hızlı kentleşmeye ve bunun olumsuz etkilerine maruz kalan kentlerde yaşam standartlarını iyileştirmeyi amaçlamalıdır. Buna göre, ülkemizde çağdaş planlama yaklaşımıyla, büyük çaplı bir yeniden imar süreci başlatılmalı, eldeki tüm kaynaklar, kent planlamasına ve standartların altında kalan, plansız yapılaşmayı yenileme çalışmalarına yönlendirilmelidir. TOKİ, 10. Kalkınma Planı’nda yer alan; afet riski taşıyan alanlar başta olmak üzere mekân ve yaşam kalitesini yaygın şekilde arttıran projelere öncelik vermeli, farklı gelir gruplarının yaşam alanlarını kaynaştırarak sosyal bütünleşmeyi destekleyen bir yaklaşımı esas almalıdır. İdeal alan büyüklüğün ve bütünlüğün gözetilmesi, önceliklendirme, hazırlama, uygulama, izleme ve yönetişim süreçlerini tanımlayan usul ve esasların geliştirilmesi, uygulamaların finansmanında kamu harcamalarını asgariye indiren model ve yöntemlerin kullanılması hususlarını dikkate almak suretiyle kentsel dönüşüm faaliyetlerine devam etmelidir.
Kaynak: toki.gov.tr
